Sunday, Apr 20th

Last update07:37:00 PM GMT

Info

Naš zavičaj

Opština Foča, do Agresije druga po veličini teritorije u SR BiH, smještena je u jugoistočnom dijelu Bosne i Hercegovine, na granici prema Crnoj Gori i Sandžaku, te razmeđu krševite Hercegovine i šumovite Bosne, tamo gdje se rađa rijeka Drina.
U gradu Foči je 442 godine zubu vremena odolijevela po mnogima, najljepša džamija u Bosni i Hercegovini, a po nekima i na Balkanu - Aladža (Šarena) džamija za koju je Hamdija Kreševljaković, jedan od najpriznatijih poznavalaca i proučavatelja naše kulture izjavio: "Iako su Gazi Husrev-begova džamija i Sokolovićev most na Drini najmonumentalnije građevine turskog doba u Bosni, a stari most u Mostaru opet djelo svoje vrste, to je ipak Aladža džamija u Foči najsavršeniji arhitektonski spomenik tog doba u ovim zemljama."

Opština sa ujedno i najstarijom džamijom u Bosni i Hercegovini Turhan Emin-begovom u naselju Ustikolina iz 1448 godine, čije postojanje je svjedočilo da su muslimani i islam postojali u Bosni i Hercegovini još prije zvaničnog pada srednjovjekovne Bosne pod Osmanlijsku vlast.

Kao i svi ostali sakralni objekti islamske kulture na području opštine Foča i ova dva dragulja bosansko-hercegovačke i islamske kulture su porušena tokom agresije do temelja.

Opština sa najvišim vrhom u Bosni i Hercegovini (planina Maglić 2386 metara); čiji pojedini dijelovi pripadaju najvisočijem planinskom području u BiH, od čega nekoliko visova premašuje 2000 metara nadmorske visine; jedinom prašumom u Bosni i Hercegovini i najvećom u Evropi - Perućicom koja se nalazi u okviru Nacionalnog Parka Sutjeska, gdje se u još uvijek netaknutom rezervatu prirode nalaze najveći evropski uzorci jelke (63 m) i homore (65 m), te kapitalni primjerci bukve, kao i zasigurno najljepši vodopad u BiH Skakavac; omeđenu sa jugoistoka jedinstvenim kanjonom rijeke Tare, po dubini najvećim u Evropi i drugim u svijetu, odmah iza Grand kanjona u USA; većim brojem prirodnih planinskih jezera i velikim brojem još uvijek nezagađenih riječnih tokova, što je uticalo na činjenicu da postane omiljeno okupljalište poklonika splavarenja i raftinga, planinarenja, lova i ribolova i onih koji uživaju u netaknutim prirodnim ljepotama. U ovom preostalom otoku iskonske prirode živi svakolik svijet flore i faune, pa je zbog toga proglašen strogo zaštićenim rezervatom, koji se isključivo koristi za nauku i obrazovanje s ciljem da se u potpunosti sačuva za buduće generacije.

Grad domaćin Partizanske olimpijade, održavane svake godine u znak sjećanja na period iz NOB-a (januar - maj 1942), kada je Foča poslužila kao krajnje odredište i baza za oporavak promrzlih učesnika čuvenog Igmanskog marša, neposredno nakon stravičnog četničkog terora i zločina nad Fočacima i izbjeglim Rogatičanima, koji je odnio više hiljada ljudskih života.

Prostor događanja, sudbonosne po narodnooslobodilački pokret Jugoslavije (partizane), V neprijateljske ofanzive - poznatu i pod imenom Bitka na Sutjesci, iz koje se u znak sjećanja na ogromne žrtve u redovima NOV izrodilo kultno mjesto antifašizma u SFRJ Dolina heroja - Sutjeska - Tjentište, gdje se u sklopu hotelskog kompleksa nalazi i nekada najveći otvoreni bazen u Evropi (16000 kvadratnih metara).

A u isto vrijeme za potrebe "bratstva i jedinstva" je licemjerno prešućen stravično okrutni i svirepi zločin nad 8000 hiljada nevinih Fočaka tokom 1941, 1942 i 1943 godine. Nije napravljeno nijedno spomen obilježje nevinim žrtvama, a mnogi od egzekutora i naredbodavaca su poslije "pobjede" antifašističkih snaga obavljali visoke funkcionerske zadatke kako u opštinskim, tako i u republičkim i saveznim organima nekadašnje države. Štaviše, postojala je zabrana podizanja takvih spomen obilježja.
Foča je bila i ostala mjestom skrivanja svih čuvenijih četničkih zlikovaca, počevši od Draže Mihailovića nakon završetka II svjetskog rata, pa do onih koje su pripadnici UDBE proganjali sve do 1954 godine po okolnim šumama i konacima kod jataka. Izašla je iz animoziteta u koji je zapala upravo zahvaljujući tim dešavanjima tek događanjima iz 1990 i čuvenoj aferi "Fočatransa" kada su intervenisale i specijalne jednice republičkog SUP-a, da bi u skorijoj prošlosti opet punila retke štampe sa člancima o nezapamćenim zločinima nad muslimanskim življem i, u toku agresije na BiH iz 1992, organizovanom etničkom čišćenju, zlostavljanju i ubijanju nepravoslavnog stanovništva opštine, rušenju SVIH spomenika i vjerskih objekata islamske kulture, zatiranju svih znakova viševjekovnog postojanja dominantnog orijentalnog uticaja življenja.

Označena i od NATO pakta kao vrlo važna meta u toku vazdušnih napada na položaje agresora 1995, opština Foča ostala je bez skoro svih važnijih mostova koji su mahom srušeni ili teško oštećeni.

Poznata je i po više neuspjelih akcija SFOR-a na privođenju najtraženijeg zlikovca Radovana Karadžića, te po spektakularnim akcijama privođenja osumnjičenih zločinaca i "bjega" opet drugih već osuđenih.

I kao vrhunac svih zločina, tu je podvala sa izmjenom imena gradu u Srbinje! Neutemeljenu i drsku obmanu koja nema nikakvog historijskog ili bilo kakvog drugog znanstvenog utemeljenja, osim što daje svojevrstan pečat i znak je svjesnog podržavanja zločina koji su tu izvršeni. Nepravda je tek ispravljena 2005 godine uz mnogo protivljenja i otpora, a još puno je zločina i zločinaca koji se moraju kazniti, te zlodjela i nepravdi koji  se moraju osuditi i ispraviti.
U školama danas na zidovima učionica vise ikone, a iznad ulaza u ustanove koje bi trebale da podučavaju mlade u humanosti stoji biljeg zločina kao uzor. Niču spomenici osvjedočenim zločincima i koljačima nedužne nejači, a sudbina preko četri stotine nelegalno pritvorenih logoraša KPD Foča je još uvijek nerazjašnjena, mada nažalost izvjesna.
Obilježena je jako lošom kooperativnošću organa vlasti i skoro nikakvim povratkom raseljenih i izbjeglih lica.
Ovo su samo neki podaci koji zorno pokazuju u kakvo mjesto življenja se Foča pretvorila. Doživjela je i to da se u spomen slavljenja zločina zove drugim imenom Srbinjem. Možda su i imali pravo, jer sada i nije to ona naša Foča, to je neki grad pun sivila i neizvjesnosti, gorčine i bola, otrgnut od duše. To je sad neko hladno ukleto mjesto bez emocija i srca na kraju svijeta, varošica okovana maglom i sramotnom prešutnom šutnjom nad zločinom, gdje se još jedino na svijetu okorjeli kriminalci, silovatelji i zločinci osjećaju slobodno i komotno.
Nekadašnju oazu mira, prijateljstva, ljubavi i sreće, parkova, drvoreda i cvijetnjaka, stjecište bogatih trgovaca i dobronamjernih ljudi sa prepoznatljivom arhitekturom tipičnog bosansko-hercegovačkog šehera u orijentalnom duhu sa 18 mahala od kojih se iz 16 njih sa 17 gradskih islamskih bogomolja nekada mogao čuti glas mujezina dok ezanom poziva na namaz, sa centralnom Čaršijom u orijentalnom stilu gdje su se ranije dešavala sva privredna dešavanja u gradu i susreti ljudi sa svih strana svijeta, dolaskom nekih stranih ljudi hladnih srca i istjerivanjem njezinih iskonskih stanovnika pretvorila se u leglo najokorjelijih zločinaca i koljača, kriminalaca i ljudi sumnjive prošlosti i poremećenih moralnih načela.
Ali dok god ima Fočaka i onih koji se tako osjećaju, postoji nada  i realna pretpostavka da će se njegovom zavičaju vratiti njegova djeca, a divlji što istjeraše pitome ostaće samo crna stranica historije.